Trong nhiều năm qua sinh sống tại thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, tôi có nhiều trải nghiệm không vui về một số thói quen xấu của nhiều người khi tham gia giao thông. Đặc biệt là trong vòng 6,7 năm trở lại đây tôi đi lại bằng xe ô tô nên càng có nhiều trải nghiệm hơn nữa khi tham gia giao thông nội thị cũng như trên các cung đường quốc lộ, cao tốc. Xin được chia sẻ, trao đổi một số tình huống thực tế để mọi người cùng tham khảo.
1. Tại giao lộ, chỉ chuyển hướng (đặc biệt là rẽ trái) khi không gây trở ngại hoặc nguy hiểm cho người và phương tiện khác
Chuyển hướng xe là tình huống giao thông mà phương tiện rẽ trái hoặc rẽ phải hoặc quay đầu xe. Trong đó rẽ trái là tình huống chuyển hướng dễ xảy ra xung đột nhất tại giao lộ.
Theo khoản 2, Điều 15 Luật GTĐB hiện hành thì: “Trong khi chuyển hướng, người lái xe, người điều khiển xe máy chuyên dùng phải nhường quyền đi trước cho người đi bộ, người đi xe đạp đang đi trên phần đường dành riêng cho họ, nhường đường cho các xe đi ngược chiều và chỉ cho xe chuyển hướng khi quan sát thấy không gây trở ngại hoặc nguy hiểm cho người và phương tiện khác”. Tuy nhiên thực tế quan sát tại Tp. Pleiku trong những năm qua, các phương tiện rẽ trái (bao gồm cả ô tô và xe máy) thường vi phạm như sau:
- Không giảm tốc độ đến mức an toàn để quan sát.
- Không nhường đường cho người đi bộ và xe đạp đang đi trên phần đường dành riêng cho họ, không nhường đường cho xe đi ngược chiều.
- Rẽ trái mà chuyển hướng quá sớm nên đi vào làn đường ngược chiều của phương tiện bên trái đang đi thẳng hoặc rẽ phải vào giao lộ. Trường hợp này cá nhân tôi đã nhiều lần đối diện với xe máy/ô tô rẽ trái kiểu này trên giao lộ, thậm chí họ còn không biết là họ đang vi phạm.
2. Đèn đỏ cho phép rẽ phải, xin hãy nhường đường
Mặc dù đã có tín hiệu báo “đèn đỏ được rẽ phải” nhưng người tham gia giao thông không nhường đường cho phương tiện rẽ phải, gây ra tình trạng ùn tắc, cản trở việc lưu thông của các phương tiện tham gia giao thông.
Tại các ngã tư có mật độ người tham gia giao thông lớn, để tránh ách tắc giao thông, cơ quan chức năng đã đặt biển báo “Đèn đỏ được rẽ phải” cho phép các phương tiện tham gia giao thông được rẽ phải khi đèn đỏ.
Để phân làn giao thông, lực lượng chức năng đã kẻ vạch, làn trong cùng chỉ dành cho các phương tiện được phép rẽ phải, các phương tiện dừng đèn đỏ để đi thẳng không được phép dừng xe ở làn trong cùng này. Tuy nhiên, có rất nhiều xe máy đi thẳng khi chờ đèn đỏ đã không tuân theo chỉ dẫn này, mà dừng đèn đỏ ngay trong làn đường ưu tiên dành cho các phương tiện rẽ phải, gây ách tắc giao thông, khiến nhiều người đi đường bức xúc.
Theo quan sát, tại các nút giao thông ở Tp. Pleiku có mật độ người tham gia giao thông cao như: ngã tư Hoàng Anh Gia Lai, ngã ba Hoa Lư,… nhiều người tham gia giao thông khi dừng đèn đỏ đã không nhường đường cho các phương tiện được phép rẽ phải. Nhiều xe máy dừng chờ ngay làn đường dành cho phương tiện rẽ phải khiến nhiều ô tô, xe máy lưu thông phía sau phải dừng theo. Nhiều xe ô tô phải bấm còi xe hoặc có lời nói xin đường thì may ra các phương tiện phía trước mới nhường đường.
Chú thích ảnh: Có rất nhiều xe máy, xe đạp dừng chờ ngay làn đường dành cho phương tiện được phép rẽ phải khiến nhiều ô tô, xe máy muốn rẽ phải cũng phải dừng theo.
3. Trên cao tốc, tốc độ thấp xin vui lòng đi về bên phải
"Tốc độ thấp đi về bên phải" là một trong những quy tắc cần được phổ biến rộng rãi, đặc biệt là trên các cung đường cao tốc.
Điểm b, Khoản 2, Điều 5, Nghị định 100/2019 quy định "phạt tiền từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng đối với người "điều khiển xe chạy tốc độ thấp hơn các xe khác đi cùng chiều mà không đi về bên phải phần đường xe chạy, trừ trường hợp các xe khác đi cùng chiều chạy quá tốc độ quy định". Nhưng điều quan trọng là luật phải đi vào thực tế.
Rất nhiều lái xe ở Việt Nam chưa có ý thức tốt, họ giữ làn trái và chạy với tốc độ rất chậm gây cản trở cho những người đi sau. Bạn thích đi chậm là một lựa chọn, miễn là không dưới tốc độ tối thiếu. Nhưng nếu đi chậm, vui lòng đi qua làn bên phải để nhường đường cho những người đi nhanh hơn.
Tình trạng tài xế muốn đi nhanh phải chạy vượt kiểu luồn lách, không chỉ gây rủi ro, nguy hiểm cho người đó mà cho cả nhiều người khác. Ôm làn, giữ chân nhau chạy quá chậm cũng làm tắc nghẽn giao thông, gây thiệt hại về kinh tế và chi phí vận hành xe, giảm hiệu quả của đường cao tốc.
Hệ thống đường sá Việt Nam chưa hoàn thiện. Quá trình xây dựng hạ tầng đòi hỏi mất nhiều thời gian, nâng cao văn hóa tham gia giao thông có thể giúp cải thiện tình hình trước mắt nhanh chóng. "Tốc độ thấp đi về bên phải" chỉ là một trong số rất nhiều quy định, nguyên tắc cần tuân thủ để mỗi chuyến ra đường không phải là một cuộc hành xác.
Trên đây là một số chia sẻ của bản thân liên quan đến văn hóa giao thông. Xin trân trọng cảm ơn mọi người đã bỏ chút thời gian đọc các chia sẽ về văn hóa tham gia giao thông này.
Chia sẻ từ Trần Quốc Định, Phó phòng Kế hoạch và Vật tư