Tin Công ty

Nhìn về cách mạng công nghiệp 4.0

Gần đây trên các phương tiện thông tin đại chúng và mạng xã hội thường đề cập đến khái niệm “cách mạng công nghiệp 4.0” và xuất hiện các hội thảo, bài viết đề cập đến các vấn đề liên quan khái niệm này ở nhiều góc độ khác nhau. Tại Việt nam, ở tầm vĩ mô, tháng 5/2017 Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị số 16/CT-TTg về việc tăng cường năng lực tiếp cận cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 để yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương tạo điều kiện tốt nhất cho sự tăng tốc phát triển của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 ở Việt Nam.

Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã có những chủ trương phù hợp với đặc thù ngành nghề để tiếp cận và hướng đến cuộc cách mạng này như văn bản 480/EVN-KTSX ngày 30/01/2018 về việc khảo sát, đánh giá tác động và tính sẵn sàng tiếp cận với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 tại các doanh nghiệp.

Điểm lại các cuộc cách mạng công nghiệp

Vậy cách mạng công nghiệp 4.0 là gì và có gì nổi bậc so với các cuộc cách mạng công nghiệp trước đó? Chúng ta cùng nhìn nhận.

Rõ ràng với cách mạng công nghiệp lần thứ nhất xuất phát từ thế kỷ 18 khi người ta biết dùng hơi nước và máy móc để thay cho sức người, sau đó đến lượt điện - dây chuyền sản xuất và các mô hình sản xuất quy mô lớn ra đời tạo nên cuộc cách mạng thứ 2. Khi máy tính ra đời vào những năm 1970, bắt đầu cho một loạt thay đổi về cách người ta xử lý thông tin và tự động hóa bằng robot, cuộc cánh mạng thứ 3 được xướng tên. Và bây giờ, thế giới bắt đầu chuyển mình với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, hay còn gọi là Industry 4.0.

Cách mạng Công nghiệp 4.0 xuất phát từ khái niệm "Industrie 4.0" trong một báo cáo của chính phủ Đức năm 2013. "Industrie 4.0" kết nối các hệ thống nhúng và cơ sở sản xuất thông minh để tạo ra sự hội tụ kỹ thuật số giữa Công nghiệp, Kinh doanh, chức năng và quy trình bên trong. Cuộc Cách mạng Công nghiệp Thứ tư đang nảy nở từ cuộc cách mạng lần ba, nó kết hợp các công nghệ lại với nhau, làm mờ ranh giới giữa vật lý, kỹ thuật số và sinh học".

Trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, tiến bộ công nghệ sẽ tạo ra sự kết nối giữa thế giới thực, thế giới số và thế giới sinh vật hữu cơ,  tạo ra những công cụ sản xuất hội tụ giữa thực và ảo. Những thành phần điển hình của nền công nghiệp 4.0 bao gồm sự xuất hiện của công nghệ Internet vạn vật (IoT), thành phố thông minh, trí tuệ nhân tạo, xe tự lái, robot, máy in 3D, vật liệu mới, công nghệ nano cùng đột phá về nhận thức trong những quy trình sinh học. Theo nhiều chuyên gia và nhà kinh tế trên thế giới, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ có những tác động mạnh mẽ tới các ngành, lĩnh vực cụ thể như: sản xuất - tự động hóa, giao thông, tài chính - ngân hàng, giáo dục, y tế, nông nghiệp... Làn sóng công nghệ mới này sẽ giúp các doanh nghiệp nâng cao năng lực sản xuất, đổi mới sáng tạo các sản phẩm dịch vụ, giảm tiêu hao nguyên nhiên liệu, giảm chi phí sản xuất - vận hành, đồng thời đáp ứng chính xác hơn nhu cầu của khách hàng.

Chúng ta đang ở đâu trước ngưởng cửa 4.0

Câu hỏi đặt ra là chúng ta đang ở đâu trong tiến trình tiếp cận của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 này?

Để trả lời câu hỏi này, hãy nhìn lại Công ty chúng ta đang áp dụng các hệ thống quản lý như thế nào? Công nghệ trong dây chuyền sản xuất ở trình độ ra sao?

Với các hệ thống quản lý đang áp dụng tại công ty: hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001:2015, IEC 17025:2005 (áp dụng cho phòng thí nghiệm); các phần mềm công cụ ERP, PMIS, E-OFFICE, KPI, HRMS…đặc biệt dây chuyền sản xuất điện sử dụng chương trình điều khiển tự động (hệ thống điều khiển phân tán mở ALSPA P320 của hãng Alstom), các hệ thống điều tốc, kích từ, rơle bảo vệ, điều khiển thiết bị phụ trợ đều dùng các thiết bị, phần mềm tự động và được cung cấp bởi các nhà sản xuất có uy tín và chất lượng tốt như Alstom, Areva, Siemens, Mitsubishi, ABB, GE… đối chiếu với tiến trình của cách mạng công nghiệp, người viết nhận thấy Công ty chúng ta đang ở khoảng giữa của cách mạng công nghiệp lần thứ 3 (máy tính và tự động hoá).

Phòng điều khiển trung tâm Nhà máy (ảnh: Thiện Chiến)

Vì sao chúng ta chỉ mới ở khoảng giữa của cách mạng công nghiệp lần 3? Là vì dây chuyền sản xuất của chúng ta cho dù đã được tự động hoá nhưng mức độ hoàn toàn tự động chưa cao, chỉ mới chỉ dừng ở mức độ tự động hoá có giới hạn, các hệ thống vận hành đơn lẽ, tính tương thích đồng bộ không cao, chưa khép vòng kín, vẫn còn sự can thiệp nhiều từ con người. Ví dụ như hệ thống SCADA chỉ thiên về thu thập tín hiệu, cảnh báo, dùng để phân tích và quản lý, chưa hoàn toàn tự động điều khiển từ xa. Hệ thống điều khiển trung tâm chỉ thực thi tự động sau khi có lệnh của người vận hành hoặc khi có sự cố, dao động…  chưa tự động điều chỉnh huy động công suất theo lập trình hoặc lịch đặt trước, chưa phân phối huy động công suất nhóm. Đối với các thiết bị làm việc tự động, khiếm khuyết tồn tại vẫn thường xảy ra và người vận hành phải thường xuyên theo dõi, can thiệp. Còn các phần mềm áp dụng trong hệ thống quản trị chỉ dừng lại ở chiều thu thập dữ liệu, báo cáo phục vụ quản trị và điều hành; mức độ phân tích tự động và đưa ra lệnh hoặc cảnh báo trong quản trị là chưa thực hiện… Để tiếp cận đến cách mạng công nghiệp 4.0, chúng ta vẫn còn một khoảng cách tương đối xa.

Và định hướng của chúng ta

Cuộc cách mạng lần thứ 4 này chủ yếu tập trung vào các ngành sinh học, vật lý và vật liệu mới, điều khiển robot, kết nối dữ liệu lớn, sản xuất - điều khiển tự động… Nhưng, với đặc thù ngành điện và dây chuyền sản xuất tại nhà máy thuỷ điện như chúng ta thì cuộc cách mạng này sẽ tác động trực tiếp đến chúng ta. Đó là các tác động làm thay đổi và nâng cấp công nghệ dây chuyền sản xuất, vật liệu mới (vật liệu nano) sẽ bắt đầu thay thế các vật liệu khác trong truyền dẫn điện, cách điện. Trí tuệ nhân tạo sẽ dần có ảnh hưởng lớn hơn, lúc đó việc điều khiển theo PI, PD, PID như hiện tại có thể sẽ dần được thay thế bằng điều khiển logic mờ, điều khiển nơron… Cơ sở dữ liệu lớn sẽ được sử dụng trong các thuật toán để phân tích tổng hợp và tự động đưa ra các lệnh, quyết định trong dây chuyền sản xuất cũng như quản trị doanh nghiệp. Điều khiển tự động sẽ ở mức cao nhất và hầu như không có sự can thiệp của con người.

Theo tờ Forbes và các tác giả Hermann, Pentek, Otto, 2016, một hệ thống, hay nói cụ thể hơn là một phân xưởng, cần phải có những điều kiện sau thì mới được gọi là "công nghiệp 4.0":

- Khả năng giao tiếp: máy móc, thiết bị, cảm biến và con người phải được kết nối và liên lạc với nhau

- Minh bạch thông tin: hệ thống tạo ra một "bản sao" của thế giới thật, bản sao này định hình bằng các dữ liệu thu thập từ cảm biến, máy móc

- Hỗ trợ kĩ thuật: máy móc, hệ thống phải hỗ trợ con người ra quyết định, giải quyết vấn đề, giúp con người làm những việc quá phức tạp hoặc không an toàn

- Ra quyết định theo mô hình phân tán: những quyết định đơn giản cần phải được quyết bởi máy, nhanh chóng, tự động, không cần con người can thiệp

Để đi đến công nghiệp 4.0 chúng ta phải làm gì?

Theo “Đề án tổng thể sắp xếp, tái cơ cấu doanh nghiệp thuộc EVN giai đoạn 2017-2020” của Thủ tướng Chính phủ ban hành tại quyết định 852/QĐ-TTg ngày 14/6/2017 có đề cập đến các nội dung liên quan như: phát triển và đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, gồm nguồn nhân lực chất lượng cao và nhân lực cho quản lý kỹ thuật - vận hành (mục II/3/đ); đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại, kỹ thuật mới nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và năng xuất lao động trong toàn Tập đoàn (mục II/3/e). Trong kế hoạch của EVN ban hành theo quyết định số 129/QĐ-EVN ngày 31/7/2017 của Hội đồng thành viên EVN cũng đã đề cập lại và làm rõ hơn các nội dung nêu trên.

Để tiếp cận và song hành cùng công nghiệp 4.0, khoảng cách của chúng ta một phần lớn phụ thuộc vào chủ trương, chính sách đồng bộ của EVN, cơ sở hạ tầng kỹ thuật, công nghệ áp dụng… Tuy nhiên, về góc độ chủ quan, chúng ta vẫn luôn phải sẵn sàng. Người viết nhìn nhận một số vấn đề cần được chú trọng trong quá trình tiếp cận như sau:

- Trình độ nhân lực: mức độ tự động hoá càng cao, hệ thống phần mềm, công nghệ càng hiện đại, tính tương tác dữ liệu thật - ảo càng mạnh thì người quản lý vận hành hệ thống, dây chuyền công nghệ càng phải được đào tạo và nâng cao trình độ hiểu biết hệ thống nhiều hơn; phải thật sự hiểu biết sâu về công nghệ, hệ thống, thuật toán để có thể kịp thời phát hiện lỗi hệ thống hoặc can thiệp có hữu hiệu trong quá trình quản lý, vận hành. Kỹ năng xử lý đối với thiết bị, hệ thống máy tính, phần mềm ở mức độ rất thành thạo vì lúc đó không cho phép tốn nhiều thời gian để tìm tài liệu hoặc sự trợ giúp khác. Chiến lược quản trị nhân sự và chương trình đào tạo nguồn nhân lực từ cấp Công ty phải đổi mới và phù hợp với tình hình công nghệ mới.

- Kỹ năng thích ứng với sự thay đổi và tiếp cận xu hướng phát triển: người lao động phải thường xuyên rèn luyện kỹ năng thích ứng nhanh và tiếp cận với công nghệ mới, nâng cao khả năng ngoại ngữ để nắm bắt công nghệ nhanh nhất; tiếp cận công nghệ số, vận dụng và chia sẽ dữ liệu trong môi trường dữ liệu lớn (Big Data).

- Từ người quản lý đến người trực tiếp vận hành phải nhận thức sớm và tận dụng các lợi ích của công nghệ mới, sử dụng một cách hiệu quả các phần mềm và cơ sở dữ liệu trong quản lý điều hành và sản xuất.

Với những lợi ích mà cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ mang đến, trong đó có sự tác động đến các doanh nghiệp sản xuất như Công ty chúng ta, hy vọng rằng chúng ta sẽ chuẩn bị sẵn sàng tâm thế để chủ động tiếp cận và song hành theo xu thế phát triển chung. Chúng ta sẽ tận dụng thời cơ và sự lan toả của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 để tiếp tục định hướng Công ty phát triển bền vững.

TAGS:
Tác giả: Đặng Trung Thi ; xuất bản: 10/04/2018 02:49
Họ tên của bạn
Địa chỉ Email  
Tiêu đề
Nội dung
Mã xác nhận
Gửi nhận xét
  • Hình ảnh hoạt động Công ty

  • Hình ảnh Xây dựng nhà máy thủy điện Sê San 4

  • Hình ảnh Sửa chữa thiết bị

Thư viện Video